Thị trường chứng khoán giảm mạnh kể từ đầu năm, kéo theo sự thua lỗ trong hoạt động của hầu hết các công ty chứng khoán.

Những tổ chức trung gian này đã có một năm khó khăn nhất, khi chiếc bánh thị trường đã nhỏ giờ lại phải phân chia cho quá nhiều bên: đã có tới 98 công ty chứng khoán.

Một thống kê mới đây về thị phần môi giới giao dịch cho thấy, chỉ có 10 CTCK lớn là còn hoạt động hiệu quả, chiếm hơn một nửa chiếc bánh thị phần. Non nửa thị phần còn lại là phần cạnh tranh quyết liệt của 88 công ty khác. Và trong hoàn cảnh đó, đã có những trường hợp đầu tiên đứng trước nguy cơ biến mất khỏi thị trường.

Sự kiện gây quan tâm trên thị trường chứng khoán tuần qua là chuyện giải thể Công ty chứng khoán ASEAN. Không có nhiều thành viên trên thị trường chứng khoán biết về CTCK này. Điều đó dễ hiểu vì thậm chí cái công ty kia còn chưa hoạt động… Nó mới chỉ đang trong quá trình thành lập.

CTCK ASEAN trên thực tế đã được UBCK chấp thuận về nguyên tắc, đã đầu tư gần xong cơ sở vật chất. Nhưng cuối cùng, biển hiệu CTCK được dựng lên, xong lại phải dỡ xuống. Chuyện giải thể có lẽ là tất yếu, khi các cổ đông sáng lập đã không còn muốn góp vốn vào CTCK ASEAN này nữa.

Toà nhà đáng lẽ đã trở thành trụ sở của CTCK ASEAN, nhưng giờ thì mục đích này đã phải ngừng lại. Bảng hiệu của CTCK cũng đã phải dỡ xuống vì cách đây ít ngày, ban trù bị thành lập CTCK ASEAN đã có cuộc họp về giải thể doanh nghiệp này.

Sự ra đời của mỗi CTCK mới trong bối cảnh hiện nay gần như đã được báo truớc rất nhiều những khó khăn phía truớc. Những CT CK đang có dự định thành lập hay cả những CTCK đang họat động, có bao nhiêu công ty đang nhìn vào CTCK ASEAN để tự đánh giá về mình. Đây là 1 trong những trường hợp đầu tiên về sự giải thể 1 CTCK nhưng với bối cảnh hiện nay, khó có ai có thể chắc chắn được rằng đây đã là truờng hợp cuối cùng.

Thảm bại

"Thảm bại" là từ mà chính các CTCK dùng để tự đánh giá về hoạt động của mình kể từ đầu năm tới nay. Nhìn vào biểu đồ xu thế thị trường, thì chẳng ai phản đối nhận định trên.

Trong năm qua, hoạt động tự doanh của các CTCK phần nhiều là thua lỗ, hoạt động môi giới được ước tính trung bình mỗi công ty là khoảng 500 triệu đồng mỗi tháng. Và chi phí hoạt động trung bình của một CTCK từ 1,5 tỷ đến 2 tỷ đồng. Và hiệu quả kinh doanh được tính bằng cách lấy 500 triệu doanh thu trừ đi 2 tỷ đồng chi phí.

Thế nhưng, đây vẫn chưa phải là nguyên nhân chính gây nên thua lỗ nhiều. Vấn đề lại ở chỗ, các CTCK cứ liên tục mọc lên như nấm sau cơn mưa.

Năm 2005, thị trường có 14 CTCK… Năm 2006, số lượng tăng gần 400% - có 55 công ty… Bây giờ, có 98 CTCK. Người ta ví thị trường như một miếng bánh nhỏ lại vẫn liên tục bị chia nhỏ hơn…

Ít tháng trước đây, công bố của Hiệp Hội Kinh doanh Chứng khoán cho biết có hơn 70% CTCK thua lỗ và hoạt động cầm chừng, đã chẳng làm ai ngạc nhiên nữa.

Dù không dễ để ước tính bao nhiêu CTCK là vừa cho một quy mô thị trường như ở Việt Nam, nhưng có thể so sánh. Bây giờ, số lượng CTCK ở Việt Nam bằng với số CTCK ở toàn Trung Quốc. Mà thị trường chứng khoán Trung Quốc thì không thể nói là chỉ quy mô bằng thị trường CK Việt Nam. Nhìn nhận về hoạt động của các CTCK thời gian tới, một báo cáo mới nhất của CTCK Apec đánh giá: “Chỉ có nhóm 20 CTCK mạnh nhất là có khả năng tồn tại”.

Quy định tăng vốn điều lệ tối thiểu của 1 CTCK lên mức 300 tỉ đồng, được coi như cách để hạn chế sự nở rộ về số lượng các CTCK. Hạn cuối để CTCK thực hiện quy định bắt buộc này là ngày 31/12/2008 – còn chưa đầy 1 tháng nữa.

Có 35 CTCK đang hoạt động gặp khó trước quy định trên. Có những CTCK hiện có vốn điều lệ 9 tỷ đồng… Chẳng những còn cách xa quy định mới, mà ngay cả quy định cũ thì những CTCK kiểu này cũng vi phạm. Chẳng hiểu vì sao vẫn cứ được thành lập và hoạt động.

Theo luật, 35 CTCK trên đứng trước 2 lựa chọn: Tăng vốn, hoặc giảm bớt nghiệp vụ hoạt động.

Tăng vốn là một nhiệm vụ khó khả thi trong bối cảnh thị trường khó khăn hiện nay, chẳng mấy cổ đông muốn bỏ thêm tiền đầu tư vào CTCK. Đặt giả thiết có CTCK lựa chọn việc bỏ đi nghiệp vụ tự doanh chẳng hạn. Thì có nghĩa trong vòng 1 tháng nữa, công ty phải bán tống bán tháo tất cả các chứng khoán trong tài khoản tự doanh của mình. Làm được việc này đã khó, mà nếu có làm được thì hậu quả cho thị trường chưa thể lường hết.

Sáp nhập?

Giữa năm nay, một trong những CTCK lớn là ACBS đã liên tiếp nhận được những đề nghị từ một số CTCK nhỏ, muốn bán lại cho ACBS. Câu chuyện chưa thành nhưng rõ ràng các CTCK đang cố tìm ra hướng thoát cho mình.

Không nhiều người biết rằng, CTCK Tân Việt là tập hợp từ 4 kế hoạch thành lập 4 CTCK khác nhau. Nhưng nhìn trước những diễn biến khó khăn, 4 ông chủ đã chập nhận chỉ cho ra đời 1 CTCK chung.

Sáp nhập có thể là một lựa chọn tốt hơn, nhưng nhiều CTCK cho rằng hiện nay quy định về mua bán sáp nhập giữa các CTCK chưa rõ ràng, nên khó thực hiện.

Xây dựng lại những quy định chặt chẽ hơn về việc thành lập và hoạt động của các CTCK là cần thiết để đảm bảo hiệu quả và an toàn trên thị trường. Nhưng tìm hướng ra cho các CTCK đã đang hoạt động cũng là yêu cầu cấp bách được đặt ra. Sự việc CTCK ASEAN chưa thành lập đã phải giải thể sẽ còn được nhắc đến. Nhưng nếu các CTCK đã hoạt động, đã có khách hàng mà sụp đổ, thì hậu quả sẽ thật khó tưởng tượng.

eBrandium.com - Nguồn tin: CafeF